Over het boek      Over de auteur      Aanvullingen      Links      Contact
 Over het boek
 
 Omschrijving
 
 Inhoudsopgave
 
 Voorwoord
 
 Voetnoten Inleiding
 
 Voetnoten H. 1
 
 Voetnoten H. 2
 
 Voetnoten H. 3
 

Voetnoten Hoofdstuk 2

     

In veel voetnoten van het boek zijn verwijzingen naar websites opgenomen. Om de lezer te helpen deze verwijzingen snel te vinden, zijn op deze pagina alle voetnoten opgenomen zodat naar de websites kan worden 'doorgeklikt':

             

  1. RIVM, Van gezond naar beter; Kernrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, maart 2010
  2. http://minuteclinic.com/services/. Zie ook Hoofdstuk 1, Voetnoot 78.
  3. http://www.healthpartners.com/
  4. https://www.virtuwell.com/
  5. http://www.healthcareitnews.com/news/healthpartners-launches-247-online-clinic
  6. Nivel, Niet op naam ingeschreven (NONI) bij de huisarts; Inventarisatie en gevolgen voor de ziekenfondsverzekerden, 1 mei 2005
  7. http://nl.wikipedia.org/wiki/Henry_Ford
  8. Volkskrant, Klink beslist uiteindelijk over aantal medisch specialisten, 30 september 2009. Collot d'Escury, Tijo, Robin Alma, et al, De Zeven Zorgen; Ontwikkelingen Nederlandse ziekenhuizen 2003-2008 en belangrijkste aandachtspunten voor de toekomst, Roland Berger Strategy Consultants, 2009
  9. Zorgvisie, St. Radboud bouwt kankerkliniek in Boxmeer, 10 september 2009. Volkskrant, De eerste slag is voor het ziekenhuis, 6 november 2009
  10. Binnenlands Bestuur, Wazige transparantie, 15 juni 2009. KevinMD.com, How judging doctors by the numbers may be meaningless, 30 september 2010. The New England Journal of Medicine, Quality Measures and the Individual Physician, 12 augustus 2010
  11. http://www.elsevier.nl/web/10202035/Nieuws/Wetenschap/Elsevier-onderzoek-Het-beste-ziekenhuis.htm
  12. http://www.elsevier.nl/web/10194481/Artikel/De-beste-specialisten-in-de-buurt.htm
  13. http://www.minvws.nl/nieuwsberichten/cz/2009/klink-sterftecijfers-ziekenh.asp (Nieuwe link 8.8.2011: http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2009/05/19/klink-sterftecijfers-ziekenhuizen-openbaar.html)
  14. Medisch Contact, Slechte specialist heeft vrij spel, 22 september 2009
  15. Medisch Contact, Eigen vinger aan de pols, intern auditsysteem om veiligheid en kwaliteit van zorg te bewaken, 19 september 2008. IGZ, De vrijblijvendheid voorbij; Sturen en toezichthouden op kwaliteit en veiligheid in de zorg, november 2009. Zorgmarkt, Els Borst: 'Specialisten moeten meer zelfkritiek hebben', 1 november 2010. De laatste jaren neemt de aandacht voor het bevorderen van veiligheid in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen en in gezondheidscentra toe. Daarbij wordt veel geleerd van de vliegtuigmaatschappijen en de manier waarop piloten van elkaar leren. De reden dat daar veel meer openheid over veilige en onveilige situaties is, wordt toegeschreven aan het feit dat piloten zelf onderdeel van het systeem zijn. Zij melden (bijna) fouten, in de wetenschap dat anderen dat ook doen en zo de veiligheid van hun werk toeneemt. Een uitgebreide behandeling van dit onderwerp ligt buiten de kaders van dit boek. Bronnen: Zorgmarkt, Veiligheidsprocedures Oogziekenhuis naar voorbeeld van Schiphol, maart 2009. Medisch Contact, Opereren in de cockpit, 19 maart 2009. Medisch Contact, Operatie in beeld, 9 januari 2009. Medisch Contact, Veilig opereren, 28 mei 2009. Trouw, Checklist halveert sterfte op de OK, 11 november 2010. CBO, Dit nooit meer; Artsen vertellen over hun incident, november 2009. http://www.surpass-checklist.nl/. http://gawande.com/the-checklist-manifesto
  16. http://www.cz.nl/borstkanker. Medisch Contact, CZ: volumenorm is een prikkel, 7 oktober 2010
  17. Nederlandse Vereniging voor Heelkunde, CZ legt ziekenhuizen verkeerde normen op voor de behandeling van borstkanker, 16 oktober 2010. NRC, Zorgverzekeraar duwt u al voorzichtig naar het gewenste ziekenhuis, 16 oktober 2010. Medisch Contact, Nederlandse oncologen tegen lijst CZ, 15 oktober 2010. Medisch Contact, 'CZ beschadigt patiŽntvertrouwen', 18 oktober 2010
  18. Trouw, Ook de zorg ontkomt niet aan beoordeling, 16 oktober 2010. Zorgvisie, Achmea gaat ziekenhuizen uitsluiten, 15 oktober 2010 NRC, Ranglijst van CZ verdeelt ziekenhuizen, 20 oktober 2010 Trouw, 'Ziekenhuis wil vooral alles zelf blijven doen', 28 januari 2011
  19. Medisch Contact, CZ-aanpak nekt kleine ziekenhuizen, 4 november 2010
  20. Dagblad van het Noorden, Huisartsen in Hoogeveen laken oordeel CZ, 22 oktober 2010. Medisch Contact, Achmea en Agis andere criteria dan CZ, 12 oktober 2010. Zorgvisie, Menzis: Bethesda topziekenhuis bij borstkanker, 11 januari 2011
  21. Trouw, CZ helpt niet kwaliteit van de zorg te verhogen, 7 oktober 2010
  22. Enkele voorbeelden: Medisch Contact, Goede spoedzorg is tijdige zorg; Pilot laat zien dat wachttijden SEH veel korter kunnen, 25 februari 2010. Zorgmarkt, Albert Schweitzer ziekenhuis: ligduur kan 20 procent korter, 15 december 2009. Medisch Contact, Onlinedossier geeft patiŽnt de regie; Gečnformeerde patiŽnten, gestroomlijnde zorg, 25 februari 2010. PricewaterhouseCoopers, Vergrijzing van morgen, innovatie vandaag*; Visiedocument Gezondheidszorg, 2009
  23. Medisch Contact, Eān goede indicator beter dan tien slechte, 21 januari 2011
  24. Schrijvers, G., Nieuwsbrief Unit Zorginnovatie nr. 419, 28 november 2010
  25. Trouw, Artsen en apothekers beoordelen verzekeraars, 20 december 2010. http://lhv.artsennet.nl/Actueel/Nieuws6/Nieuwsartikel/Huisartsen-gaan-zorgverzekeraars-monitoren.htm
  26. 'Dat het monitoren van kwaliteit in ziekenhuizen belangrijk is, lijkt me duidelijk. En tijdens vergelijkingen tussen instellingen kunnen onnodige risico's en fouten aan het licht komen en kan de zorg in Nederland als geheel verbeterd worden. Maar het dreigt nu pijnlijk duidelijk te worden dat dit een taak is voor de Inspectie voor de Gezondheidszorg en niet voor de media. De publicatie van de sterftecijfers gaat de kwaliteit van de zorg niet verbeteren. Sterker nog, ziekenhuizen zullen zich richten op het in leven houden van mensen, in plaats van het verlenen van de best mogelijke zorg. Het enige wat deze nieuwe ranglijst zal verbeteren zijn de kijkcijfers van het RTL Nieuws.' Bron: NRC, De gevaarlijke publicatie van sterftecijfers in ziekenhuizen, 8 februari 2010
  27. Medisch Contact, Sterftecijfers bekend, maar weinigzeggend, 15 juli 2010 Volkskrant, Ziekenhuizen maken sterftecijfers van patiŽnten bekend, 16 juli 2010
  28. Trouw, 'Lijstje leidt niet tot betere zorg', 3 december 2010
  29. De Thesaurus Zorg en Welzijn geeft als definitie van Disease Management: 'gecoŲrdineerde aanpak van patiŽntenzorg per ziekte door samenwerking van mensen van verschillende disciplines, zoals artsen, verpleegkundigen en paramedici om doelmatigheid en kwaliteit van de zorg te verbeteren.' Voor meer informatie zie bijvoorbeeld: http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/260131001.html
  30. Lindeboom, G.A., Inleiding tot de geschiedenis der geneeskunde, 1993
  31. http://www.visionclinics.nl
  32. Maljers, J. en W. Wansink, Alles is anders in de zorg. Over bizarre budgetten, perverse regels en prima donna's, Amsterdam 2009
  33. RIVM, Van gezond naar beter; Kernrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, maart 2010
  34. Lindeboom, G.A., Inleiding tot de geschiedenis der geneeskunde, 1993. http://www.visionclinics.nl
  35. http://www.de-amazones.nl/
  36. http://www.hivnet.org/
  37. Bruin, J. de en A. Ventevogel, PatiŽntencommunities op het web; theorie en praktijk, 2007. Engelen, L., Een heel klein boekje over Zorg 2.0, 2010
  38. Lindeboom, G.A., Inleiding tot de geschiedenis der geneeskunde, 1993
  39. Volkskrant, Je depressie mailen naar de psycholoog; Internettherapie Nederland loopt voorop met e-mental health: gerichte psychologische behandeling op afstand, 17 oktober 2009. Cuijpers, P., Are internet-based treatments as effective as face-to-face treatments of common mental disorders?, presentatie tijdens First International E-Mental Health Summit 2009, Amsterdam, 14-16 oktober 2009. Frankwatching, E-Mental Health Summit 2009: behandeling via internet werkt, 9 november 2009
  40. Algemeen Dagblad, Chatten met de dokter over kwaaltjes, 12 maart 2008
  41. Medisch Contact, De dokter als coach; Chronisch patiŽnt moet eigenaar van zijn ziekte worden, 4 juli 2008. Medisch Contact, Zelfmanagement helpt zieke vooruit; Nieuwe aanpak chronische zorg vraagt coachende rol arts, 10 december 2009
  42. Nivel, Patient adherence to medical treatment: a meta review, 2006
  43. Volkskrant, In veel gevallen is een hevige astma-aanval bij kinderen onnodig, 26 september 2009
  44. http://www.nationaalkompas.nl/gezondheidsdeterminanten/leefstijl/roken/trend/
  45. RIVM, Van gezond naar beter; Kernrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, maart 2010
  46. NVZ Vereniging van Ziekenhuizen, De waarde van zorg, Synovate en NVZ Vereniging van Ziekenhuizen, 4 augustus 2009 (http://www.nvz-ziekenhuizen.nl/dsresource?objectid=52359&type=org PDF)
  47. GWO = gezondheidswetenschappelijk onderzoek van de Initiatiefgroep Gezondheidswetenschappen. Dit gezelschap bestaat uit vertegenwoordigers van de belangrijkste Nederlandse onderzoeksgroepen op het terrein van de gezondheidswetenschappen.
  48. GWO, Pleidooi voor gezondheidswetenschappelijk onderzoek, 26 mei 2006. Het betreft de kosten van gezondheidszorg toegewezen aan exogene risicofactoren in 1999 (RIVM, Kosten van Ziekten in Nederland; Hoofdlijnen, 2002). Ik vermoed dat dit alleen de directe kosten zijn. USA Today meldt immers op 8 april 2009: A Dutch study published last year in the Public Library of Science Me- dicine journal said that health care costs for smokers were about $326,000 from age 20 on, compared to about $417,000 for thin and healthy people. The reason: The thin, healthy people lived much longer. en: Supporters of the FDA bill cited figures from the Centers for Disease Control and Prevention that smokers cost the country $96 billion a year in direct health care costs, and an additional $97 billion a year in lost productivity. Als deze getallen overgeplaatst zouden kunnen worden naar Nederland, dan zou dat bedrag aan zorgkosten ongeveer Ä 3,5 miljard jaarlijks bedragen. ($ 96 miljard / 300 miljoen inwoners (VS) * 16 miljoen inwoners (NL) * 0,7 (wisselkoers)). http://www.usatoday.com/news/health/2009-04-08-fda-tobacco-costs_N.htm. Zie ook Centers for Disease Control and Prevention: http://www.cdc.gov/tobacco/. Het RIVM heeft berekend dat ongeveer 27% van de Nederlanders rookt, afgerond 4,3 miljoen. Dat aantal vermenigvuldigd met bovenstaand bedrag (en gedeeld door het aantal jaren dat een roker gemiddeld leeft), levert waarschijnlijk een veelvoud aan deze kosten op.
  49. Mackenbach, J., Ziekte in Nederland; gezondheid tussen politiek en biologie, 2010
  50. http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/zorgverzekering/basisverzekering. http://www.nza.nl/publicaties/nieuws/Stoppen-met-roken-in-basispakket/
  51. In het regeerakkoord staat hierover geschreven: 'Het huidige rookverbod wordt versoepeld. Het rookverbod werkt in de meeste horecagelegenheden goed. De horeca is voor het overgrote deel rookvrij geworden. Maar in veel kleine cafās, waar geen personeel in dienst is, is geen behoefte aan een rookverbod. Het kabinet is voornemens om horeca met minder dan 70 m2 bedrijfsruimte naar Duits voorbeeld vrij te stellen van het rookverbod.' In: Vrijheid en verantwoordelijkheid; Regeerakkoord VVD-CDA, 30 september 2010. Medicalfacts, Minister Schipper versoepelt rookverbod voor kleine kroegen, 4 november 2010. De Pers, Kleine kroegen blij met opheffen rookverbod, 29 september 2010
  52. Trouw, De roker wint, 19 januari 2011. In haar beleidsvoornemens schrijft de minister van VWS: 'Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun leefstijl. Ik wil ongezond gedrag niet beboeten of belasten: hoe je je leven leeft, dat bepaal je zelf. Ik zal de massamediale campagnes over een gezonde leefstijl stoppen. Maar voor wie gezond w°l leven, moet dat wel een gemakkelijke keuze zijn. Daarom kies ik voor een positief leefstijlbeleid.' en 'Volwassenen zijn zelf in staat om te kiezen. Ik vind het van belang om jeugd actief weerbaar te maken tegen alle verleidingen die ze elke dag in hun leven tegenkomen. Dat verdient de voorkeur boven het verdrijven van dergelijke verleidingen uit de publieke ruimte. Via een programmatische aanpak die aansluit bij hun belevingswereld wil ik de jeugd uitrusten met kennis en vaardigheden die hen in staat stelt om zelfstandig verstandige besluiten te nemen en hun grenzen te bepalen.' Bron: VWS, Zorg die werkt: de beleidsdoelstellingen van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), 26 januari 2011
  53. IGZ, Staat van de Gezondheidszorg 2010; Meer effect mogelijk van publieke gezondheidszorg, maart 2010 RIVM, Van gezond naar beter; Kernrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, maart 2010
  54. Mackenbach, J., Ziekte in Nederland; gezondheid tussen politiek en biologie, 2010
  55. Medisch Contact, Leefstijladvies moet effectiever; afleren van ongezonde gewoontes vergt meer begeleiding, 25 maart 2010
  56. Medisch Contact, Percentage rokers Hongkong gehalveerd, 29 maart 2010
  57. RIVM, Van gezond naar beter; Kernrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, maart 2010
  58. NRC, RVZ: rokers en mensen met overgewicht moeten meer betalen, 28 januari 2010
  59. Trouw, 'Je kunt mensen niet verplichten gezond te leven', 2 maart 2010
  60. Uniek (UMC Utrecht), Dikke bult, eigen schuld, april 2010
  61. Trouw, 'Je kunt mensen niet verplichten gezond te leven', 2 maart 2010
  62. Zorg en Welzijn, 'Laat mensen sparen voor zorg oude dag', 31 maart 2010
  63. Maljers, J. en W. Wansink, Alles is anders in de zorg. Over bizarre budgetten, perverse regels en prima donna's, Amsterdam 2009
  64. Vos, L., Towards process-oriented care delivery in hospitals, 2010
  65. Christensen, C., J. H. Grossman, J. Hwang, The innovator's prescription. A disruptive solution for healthcare, 2009
  66. Christensen, C., J. H. Grossman, J. Hwang, The innovator's prescription. A disruptive solution for healthcare, 2009
  67. http://www.ostendum.com/
  68. http://www.medimate.com/
  69. http://www.ge.com/audio_video/ge/health/meet_vscan.html
  70. Hoe ontstaat kanker? De oorsprong van kanker is terug te vinden in het DNA, dat in elke celkern van de cellen van het menselijk lichaam voorkomt. DNA is de drager van erfelijke informatie en bevat alle gegevens die nodig zijn om de cel op het juiste moment te laten delen en om de cel zijn specifieke functie te laten uitvoeren. Voorbeelden zijn zenuwcellen, spiercellen en bloedcellen met ieder hun eigen functie. DNA bevat de informatie voor eiwitten; een dergelijke informatie-eenheid wordt een 'gen' genoemd. In een kankercel zijn in verschillende genen fouten ontstaan. Door deze fouten worden eiwitten op het verkeerde moment of in de verkeerde hoeveelheid gemaakt of worden eiwitten gemaakt die niet meer functioneel zijn of niet meer de juiste functie uitvoeren. Als gevolg daarvan deelt een cel ongecontroleerd en kan een kwaadaardige tumor ontstaan. Met kwaadaardig wordt bedoeld dat een tumor infiltreert in omringende weefsels en via bloeden lymfebanen kan uitzaaien naar plaatsen elders in het lichaam. Bron: Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Algemene brochure, 2006
  71. Goetz, Thomas, The decision tree; Taking control of your health in the new era of personalized medicine, 2010
  72. http://www.canaryfoundation.org/. Op de website van het Bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker staat: zonder bevolkingsonderzoek zouden er 400 vrouwen per jaar overlijden aan baarmoederhalskanker; 15 van elke 1.000 vrouwen zou dan tijdens haar leven baarmoederhalskanker krijgen. Met het bevolkingsonderzoek overlijden in Nederland 200 vrouwen per jaar aan baarmoederhalskanker; 6 van elke 1.000 krijgt tijdens haar leven baarmoederhalskanker. Zie ook: http://www.rivm.nl/bevolkingsonderzoeknaarbaarmoederhalskanker/
  73. Murphy, K. en R. Topel, The economic value of medical research, 1999. Hay, J., Where's the value in Health Care, 2006. Murphy en Topel stellen dat de besparing betrekking heeft op een langer leven, betere kwaliteit van leven, extra arbeidsdeelname (waardoor ook meer geld besteed wordt) en hogere productiviteit. Marc Pomp geeft in Een beter Nederland; de gouden eieren van de gezondheidszorg (2010) aan dat zorgeconomen elk jaar goede gezondheid waarderen met $ 100.000. Hij komt zo uit met een rendement van investeringen in gezondheidszorg van 55% tot 94%. Pomp rekent wat voorzichtiger: hij gaat zelf uit van een winst van $ 50.000 per gewonnen levensjaar en komt uit op een rendement van 30%. De economische kant van het rendement wordt onder andere uitgewerkt door: Webb, A, Do health and longevity create wealth?, Alliance Policy Report (2006).
  74. In 1990, het laatste jaar waarop de berekening van Murphy en Topel betrekking heeft, kent de VS 255 miljoen inwoners (bron: Wolfram Alpha). Berekening: 450.000/225 = 1.765.
  75. Goetz, Thomas, The decision tree; Taking control of your health in the new era of personalized medicine, 2010
  76. De uitgaven aan de behandeling van kanker ('nieuwvormingen') bedroeg in Nederland in 2005 Ä 2,7 miljard. Dit was 3,9% van de totale zorgkosten. De sector ziekenhuiszorg en medisch specialistische zorg heeft met 1,8 miljard euro het grootste aandeel binnen de diagnosegroep nieuwvormingen, oftewel 69,2 %. Binnen de sector ouderenzorg is 310 miljoen euro uitgegeven (11,6%). Ook de sector genees- en hulpmiddelen, lichaamsmaterialen heeft een aanzienlijk aandeel in de kosten, met 242 miljoen euro (9,1%). Bron: http://www.rivm.nl/vtv/object_class/kvz_diagnose_nieuwvormingen.html (5 augustus 2010)
  77. National Cancer Institute, 2009 Fact Book, 2010
  78. Kessler, Andy, The end of medicine; How Silicon Valley (and naked mice) will reboot your doctor, 2006
  79. Goetz, Thomas, The decision tree; Taking control of your health in the new era of personalized medicine, 2010
  80. NKI-AVL, Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording 2009, 2010
  81. Op de website (http://www.nki.nl/, 2 augustus 2010) staat daarover niets vermeld. Op 16 augustus 2010 kwam de volgende reactie op de vraag welk deel van het budget gebruikt wordt voor de ontwikkeling van Vroege Opsporing, zoals het aantonen van biomarkers, per email binnen: 'Het is niet mogelijk om te bepalen welk deel van het totale NKI budget aan een bepaald onderzoeksthema wordt besteed, met name niet omdat dit onderzoeksthema 'Vroege Opsporing' erg diffuus is en binnen meerdere secties en onderzoeksgroepen plaats vindt.'
  82. http://www.kwfkankerbestrijding.nl/index.jsp?objectid=16565 (Nieuwe link 8.8.2011: http://www.kwfkankerbestrijding.nl/over-ons/wat-doen-wij/Pages/trends-in-kankerbestrijding-onderzoeken-(signaleringscommissie)-biomarkers-en-kankerbestrijding.aspx)
  83. http://www.nanopodium.nl/
  84. Verschillende bronnen geven verschillende groottes: Kessler, Andy, The end of medicine; How Silicon Valley (and naked mice) will reboot your doctor, 2006 Antoni's Berichten, 'Biofysica is net jagen', Het Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nr 1 2008
  85. Deze omschrijving komt van: http://www.nanopodium.nl/
  86. Stanford Report, Stanford researchers' magnetic nanotags spot cancer in mice earlier than current methods, 13 oktober 2009. Zie ook: Nature Medicine, Matrix-insensitive protein assays push the limits of biosensors in medicine, november 2009
  87. http://www.toto.co.jp/
  88. CNN, Clever toilet checks on your health, 28 juni 2005
  89. Goetz, Thomas, The decision tree; Taking control of your health in the new era of personalized medicine, 2010. Nederlands Tijdschrift voor Oncologie, Mogelijkheden van secundaire preventie voor vrouwen met een erfelijke belasting voor gynaecologische tumoren en/of borstkanker, 2009
  90. Trouw, 'We zijn echt op de verkeerde weg', 28 januari 2011
  91. Medisch Contact, Op zoek naar nieuwe behandelopties; Strijd tegen kanker wordt voortgezet op nieuwe slagvelden, augustus 2009
  92. Scientific American, A Chip against Cancer: Microfluidics Spots Circulating Tumor Cells; With just a blood sample, a device could determine whether cancer is about to spread or monitor the progress of treatment, april 2009
  93. Christensen, C., J. H. Grossman, J. Hwang, The innovator's prescription; A disruptive solution for healthcare, 2009
  94. Scientific American, Vaccines Derived from Patients' Tumor Cells Are Individualizing Cancer Treatment, 24 juni 2010
  95. British Medical Journal, Tobacco, coffee, and Parkinson's disease; Caffeine and nicotine may improve the health of dopaminergic systems, 15 maart 2003
    Op de site van de Parkinson Vereniging staat over het gebruik van sigaretten geschreven: 'Roken beschermt enigszins tegen Parkinson, maar niemand zal dat als therapie adviseren, gezien de risico's op longkanker en hart- en vaatziekten.' http://www.parkinson-vereniging.nl/oestrogeentherapie.html
  96. PricewaterhouseCoopers' Health Research Institute, HealthCast; The customization of diagnosis, care and cure, maart 2010. Goetz, Th., The decision tree; Taking control in the new era of personalized medicine, 2010
  97. Zorgvisie, UVIT sluit contract met ziekenhuis in Benidorm, 6 augustus 2010
  98. Brooker, E. en Frank Go, Health Care tourism - a classic example of disruptive innovation, jaartal onbekend (vermoedelijk 2007). Te vinden op: http://www.linkbc.ca/torc/downs1/BrookerGoHealthCareTourism.pdf
  99. http://medicaltourism.com/. In de lijst van 44 landen waarnaar verwezen wordt komen Nederland, BelgiŽ en Engeland niet voor. Op Wikipedia (http://en.wikipedia.org/wiki/Medical_tourism) is de lijst iets langer en wordt BelgiŽ als 'opkomende natie' betiteld. De Vlaamse overheid zit ondertussen niet stil en heeft medisch toerisme tot een van haar beleidspunten gemaakt: 'Een van de doelstellingen van het VIA actieplan is om Vlaanderen te ontwikkelen tot een toeristisch-medische bestemming wat volgens het VBO niet alleen het imago van het land verbetert maar ook 6000 extra jobs creŽert'. (Bron: http://www.zorgsymposium.be/slides.html).
  100. Health Affairs, Will The Surgical World Become Flat? Americans' seeking cheaper surgical procedures abroad will provide only modest relief from our spreading affordability problems, 2007
  101. UDaily (University of Delaware), Medical tourism growing worldwide, 25 juli 2005
  102. Health Affairs, Lessons from India in organizational innovation: a tale of two heart hospitals, 2008. UDaily (University of Delaware), Medical tourism growing worldwide, 25 juli 2005. Harvard Business Review, WELCOME, High-end Patients!, 2 mei 2010
  103. Health Affairs, Lessons from India in organizational innovation: a tale of two heart hospitals, 2008
  104. http://indiainvents.blogspot.com/2007/06/relisys-medical-devices.html
  105. Volkskrant, Zorgparadijs Zeeland, 25 oktober 2008
  106. http://www.rpcare.nl/ 5 augustus 2010
  107. AED = Automatische Externe Defibrillator. Dit is een apparaat dat elektrische stroomschokken geeft bij een hartstilstand. Zie ook: http://nl.wikipedia.org/wiki/AED en de website van de Nederlandse Hartstichting: http://www.hartstichting.nl/hart_en_vaten/hartstilstand_en_reanimatie/aed_inleiding/
  108. Nederland is met 20 procent telewerkers koploper in Europa, in: Trouw, Het klassieke kantoor is passťe 12 augustus 2008. CBS Webmagazine, Aandeel bedrijven met telewerkers in vier jaar verdubbeld, 7 januari 2009
  109. Het Financieele Dagblad, Ziek zijn doen we thuis, 26 mei 2009
  110. Zorgvisie, 65,1 miljoen voor kleinschalige zorg dementerenden, 18 februari 2010
  111. Zorginnovatieplatform, Inspiratie voor innovatie; De visie van het Zorginnovatieplatform, 24 juni 2009 PWC, Vergrijzing van morgen, innovatie vandaag* Visiedocument Gezondheidszorg, 2009. Zorgvisie, Balkenende prijst Buurtzorg Nederland in toespraak, 18 maart 2010
  112. Department of Health, Older People and Disability Division, Building Telecare in England, 19 juli 2005 Gartner, eHealth for a Healthier Europe! - opportunities for a better use of healthcare resources, 2009 RVZ, Inzicht in e-health, 2002. Technology for Aging in Place, A 2009 Market Overview, juli 2009. The Bow Group, Telecare a crucial opportunity to help save our health and social care system, augustus 2009
  113. CBS en Ministerie VROM, Het wonen overwogen; De resultaten van het WoonOnderzoek Nederland 2009, 2009
  114. Nivel, Zorg op Afstand in de thuiszorg; verslaglegging van de peiling najaar 2007, 2008. Nivel, Monitor Zorg op afstand; verslaglegging van de peiling eind 2008/begin 2009, 2009
  115. STG/Health Management Forum, Ruimte voor arbeidsbesparende technologie om in 2025 voldoende zorg te bieden, 2008
  116. Brainport Health Innovation, Businessplan Ouderen langer thuis in Eindhoven 2.0; ouderen profiteren van innovatie voor alle inwoners, 16 maart 2009 (interne rapportage). Brainport Health Innovation, Zorg van de Toekomst; Samenwerken in een open systeem, 2009 (interne rapportage)
  117. http://www.frankwatching.com/archive/2010/05/21/we-hebben-een-winnaar-google-tv/. http://www.apple.com/ipad/ipad-video/
  118. Algemene Rekenkamer, Zorg op afstand; Een innovatie in de langdurige zorg, juni 2009
  119. THIIS, 75% reduction in hospital admissions due to telehealth initiative, 29 januari 2010. PSSRU, National Evaluation of Partnerships for Older People Projects; Final Report, december 2009 THIIS, Free of charge telecare in Essex, 9 juli 2009. THIIS, Telecare a winner according to new research, 2 maart 2009
  120. Veel voorbeelden zijn te vinden op http://www.knmg.nl/ehealth/praktijkvoorbeelden en in het boek: KNMG, NVEH, eHealthNu, eHealth in Beeld; 21 praktijkverhalen over digitaal dokteren, 2011
  121. Er is veel te doen over het (financiŽle) nut van Zorg op Afstand. Naast berichten over positieve resultaten, verschijnen ook rapporten die vraagtekens zetten bij de uitkomsten van deze vorm van zorgverlening: onhelder is wat Zorg op Afstand oplevert op het gebied van financiŽn, kwaliteitsverbetering en veiligheid voor patiŽnten. Het advies is dan vaak dat deze projecten beter wetenschappelijk begeleid moeten worden. Daarnaast wordt er op gewezen dat organisaties die starten met Zorg op Afstand vaak te hoge verwachtingen hebben, in de trant van 'dit is een goed idee en dan zullen de resultaten ook wel positief uitvallen'. Beiden zijn waar: er zijn veel projecten die geen positief resultaat laten zien. Wat we daar van geleerd hebben zijn de barriäres. Maar er zijn ook meldingen van succesvolle projecten, dat wil zeggen projecten waar de investerende partijen (zorgverleners, zorgverzekeraars en patiŽnten) over voor- delen spreken. Die voordelen kunnen in kwalitatieve en in kwantitatieve termen worden uitgedrukt: een beter leven, minder ziekenhuis-opnamen en afname van de netto zorgkosten. Deze projecten zijn met name in Groot BrittaniŽ te vinden; Schotland heeft zichzelf al voorzichtig tot Wereldkampioen TeleHealth uitgeroepen. Bronnen: Barlow, J., Delivering remote care in the UK; moving from trials to mainstream services, Presentatie tijdens congres Robuust (Eindhoven) 18 maart 2010. PLoS MEDICINE, The Impact of eHealth on the Quality and Safety of Health Care: A Systematic Overview, januari 2011. http://scottishhealthcare.co.uk/telehealth/caring-for-the-silver-tsunami/
  122. Forrester, Forrester Research Forecasts Healthcare Unbound Growth -- Market To Reach $34 Billion By 2015, 21 juli 2004. Dit artikel is te vinden op: http://www.highbeam.com/doc/1G1-119561376.html. PWC, Healthcare unwired; New business models delivering care anywhere, september 2010
  123. Health Affairs, Lessons Premier Hospitals Learned About Implementing Electronic Health Records, april 2010